even geduld...

19 januari 2018

Het einde van het Romeinse Rijk en de antieke beschaving

Online hoorcollege – Universiteit Leiden

De vraag naar de val van het Romeinse Rijk is niet eenvoudig te beantwoorden: het Romeinse Rijk was in de Late Oudheid gesplitst in twee helften. De westelijke ging in de loop van de vijfde eeuw inderdaad ten onder, terwijl de oostelijke nog zo’n duizend jaar bleef bestaan als het rijk dat moderne historici het Byzantijnse Rijk noemen.

Bovendien was door de verbreiding van het christendom het Romeinse Rijk sterk van karakter veranderd. Die verandering zorgde samen met de komst van nieuwe bevolkingsgroepen voor een fundamentele transformatie van de antieke wereld.

Niettemin leefde de antieke wereld, zij het sterk veranderd, in vele opzichten nog voort. Het werkelijke einde daarvan kwam met de Arabische veroveringen in de zevende eeuw, die een nieuw tijdperk inluidden waarin de oude eenheid van het Middellandse Zeegebied voorgoed werd verbroken en een islamitische wereld tegenover de christelijke kwam te staan.

Henk Singor neemt in dit meer dan acht uur durende hoorcollege de luisteraar mee op een boeiende reis door de laatste eeuwen van de antieke beschaving.

College 1: Het probleem van ‘de ondergang’; het Romeinse Rijk en zijn buren rond het jaar 400

  • H1. Inleiding: het probleem van ‘de ondergang van het Romeinse Rijk’
  • H2. Het Romeinse Rijk rond het jaar 400: politieke, militaire en sociaal-economische structuren
  • H3. De antieke beschaving rond het jaar 400: religie en mentaliteit, literatuur en materiële beschaving
  • H4. Het ‘Barbaricum’ in het noorden en het Nieuw-Perzische Rijk in het oosten en hun verhouding tot het Romeinse Rijk

College 2: Germaanse volken en koninkrijken op Romeins grondgebied, 376-441

  • H5. De Goten, 376-418
  • H6. Vandalen, Alanen, Sueven en Bourgondiërs, 407-429
  • H7. Het verlies van Brittannië en grote delen van Gallië en Spanje voor het Romeinse Rijk
  • H8. Het verlies van Noord-Afrika aan de Vandalen; verhouding tussen het West- en het Oost-Romeinse Rijk tot 441

College 3: Het einde van het West-Romeinse en het overleven van het Oost-Romeinse Rijk

  • H9. Kortstondige machtsontplooiing van de Hunnen, 441-453
  • H10. Het Visigotische koninkrijk en de opkomst van de Franken
  • H11. Het einde van het West-Romeinse Rijk, 425-476
  • H12. De Ostrogoten in Italië, 493-551

College 4: Het Oost-Romeinse Rijk van de late 5de tot de vroege 7de eeuw

  • H13. Herleving van de macht van het Oost-Romeinse Rijk in de 5de en 6de eeuw
  • H14. De antieke beschaving rond het jaar 600: religie en mentaliteit, literatuur en materiële beschaving (de wereld van Late Antiquity)
  • H15. De wereld rond de Middellandse Zee omstreeks 600
  • H16. De grote oorlog tussen het Oost-Romeinse en het Nieuw-Perzische Rijk, 604-628, en zijn gevolgen

College 5. De transformaties van de zevende eeuw

  • H17. De opkomst van de islam en de eerste Arabische veroveringen tot 656
  • H18. De transformatie van het Oost-Romeinse of Byzantijnse Rijk in de zevende eeuw
  • H19. Verdere islamitische veroveringen in de zevende en vroege achtste eeuw
  • H20. Het einde van de culturele eenheid rond de Middellandse Zee en het begin van de Europese Middeleeuwen

Volg de hoorcolleges online via Home Academy.
Download de synopsis van het hoorcollege De val van Rome.

Dit artikel staat gearchiveerd in de rubriek Geschiedenis, Klassieke oudheidKernwoorden: